Z tego artykułu dowiesz się po co są współczynniki wyrównawcze ciepła zużytego na ogrzewanie mieszkań i dlaczego się je stosuje.

Co to są współczynniki LAF?

Współczynniki redukcyjne położenia mieszkania są stosowane w celu jak najbardziej sprawiedliwego podziału kosztów centralnego ogrzewania pomiędzy właścicieli poszczególnych lokali w budynku – te współczynniki określane są skrótem LAF.

Najogólniej są funkcją sumy strat ciepła konkretnego mieszkania i jego powierzchni użytkowej w stosunku do strat ciepła i całkowitej powierzchni użytkowej policzonej dla całego budynku. Takie wyliczenia strat ciepła poszczególnych lokali w odniesieniu do budynku jako całości wyznaczają tzw. współczynniki redukcyjne LAF. Współczynniki redukcyjne przyjmują wartości równe 1 i mniejsze od jedności. Współczynnik równy 1 przypisuje się mieszkaniom o najmniejszych stratach ciepła (tych z najmniejszą ilością ścian zewnętrznych). Natomiast mieszkania, w których straty ciepła są większe (bo są położone na narożnikach budynku, pod dachem itp.) współczynnik redukcyjny zawsze jest  mniejszy od 1.

Jak są wyliczane współczynniki wyrównawcze zużycia ciepła na centralne ogrzewanie (LAF)?

Współczynniki wyrównawcze zużycia ciepła na centralne ogrzewanie przede wszystkim mają  uwzględniać niekorzystne pod względem energetycznym, położenie lokalu mieszkalnego w bryle budynku.

Istnieją różne metody, ale można je podzielić na dwie podstawowe grupy wyznaczania współczynników korekcyjnych.

Metodę uproszczoną - prostą i szybką - jednak zwierającą duże uproszczenia i przez to nie odzwierciedlającą rzeczywistych strat ciepła. Użycie tej metody (tak by mogła się obronić) dopuszczalne jest jedynie w przypadku, gdy wszystkie przegrody zewnętrzne w budynku posiadają jednolite ocieplenie, a sam obiekt ma kształt regularnego prostopadłościanu. Na pewno nie sprawdzi się ona w przypadku budynków o nieregularnych kształtach i zróżnicowanych pod względem przenikania ciepła ścianach wewnętrznych.

Metodę obliczeniową – skomplikowaną ale znacznie dokładniejszą - bazującą na pomiarach i analizie strat ciepła w poszczególnych lokalach. Metodzie uwzględniającej umiejscowienie mieszkania w bryle budynku, uwzględniającej parametry ścian wewnętrznych i zewnętrznych, a także inne czynniki mogące mieć wpływ na straty ciepła. Takie czynniki to m.in.:

  • strefa klimatyczna, w której leży budynek
  • stan techniczny budynku
  • rodzaj i powierzchnia ścian
  • jakość stolarki okiennej i drzwiowej
  • izolacja termiczna przegród (ścian, okien, drzwi, witryn itd.)
  • usytuowanie budynku względem stron świata
  • osłonięcie budynku przed wiatrem
  • straty ciepła do lokali sąsiednich, klatek schodowych
  • powierzchnia użytkowa lokalu i jego kubatura.

W metodzie obliczeniowej – dla poprawnej analizy współczynników LAF – trzeba obliczyć i wyznaczyć wskaźnik strat ciepła dla każdego lokalu w budynku. Wylicza się wartość zapotrzebowania na ciepło dla każdego lokalu z osobna odnosząc się do jego powierzchni i kubatury. Mieszkanie „najcieplejsze”, czyli o najmniejszym jednostkowym zapotrzebowaniu na ciepło o współczynniku 1 stanowi punkt odniesienia do wyliczenia współczynników pozostałych mieszkań. Wartość obliczoną dla „najcieplejszego mieszkania” dzieli się przez wskaźniki strat ciepła pozostałych mieszkań. W ten sposób wyznacza się współczynnik LAF dla wszystkich lokali. 

Przed przyjęciem finalnych wskaźników dopuszcza się wykonanie niewielkich korekt ze względu m.in.:

  • położenia lokalu nad ogrzewaną piwnicą
  • położenia lokalu pod nieogrzewanym poddaszu
  • posiada przez lokal więcej niż dwóch ścian zewnętrznych, o różnej orientacji względem stron świata
  • położenia lokalu przy dylatacji (nie ocieplonej lub dobrze ocieplonej)

Wprowadzenie korekt do współczynników nie jest jednak obowiązkowe.

W jakich aktach prawnych jest mowa o konieczności wprowadzenia współczynników LAF?

Głównym aktem jest:

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KLIMATU I ŚRODOWISKA z dnia 7 grudnia 2021 r. (w sprawie warunków ustalania technicznej możliwości i opłacalności zastosowania ciepłomierzy, podzielników kosztów ogrzewania oraz wodomierzy do pomiaru ciepłej wody użytkowej, warunków wyboru metody rozliczania kosztów zakupu ciepła oraz zakresu informacji zawartych w indywidualnych rozliczeniach)

a w szczególności paragrafy:

„§ 7. 1. Właściciel lub zarządca budynku wielolokalowego dokonuje wyboru metody rozliczania całkowitych kosztów zakupu ciepła na poszczególne lokale w tym budynku, tak aby wybrana metoda, uwzględniając współczynniki wyrównawcze zużycia ciepła na ogrzewanie wynikające z położenia lokalu w bryle budynku, przy jednoczesnym zachowaniu prawidłowych warunków eksploatacji budynku określonych w odrębnych przepisach, stymulowała energooszczędne zachowania oraz zapewniała ustalanie kosztów zakupu ciepła w sposób odpowiadający zużyciu ciepła na ogrzewanie.”

….

„§ 9. Zakres przekazywanych użytkownikom lokali informacji dotyczących rozliczeń kosztów zakupu ciepła dla użytkowników lokali zaopatrywanych w energię cieplną, chłodniczą lub ciepłą wodę użytkową z centralnego źródła w budynku wielolokalowym, o których mowa w art. 45c ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne, obejmuje:

1)dla rozliczeń przy wykorzystaniu wskazań ciepłomierzy:

a) dla budynku:

– ilość pobranego ciepła na potrzeby centralnego ogrzewania oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej w budynku,

– ilość zarejestrowanego ciepła przez ciepłomierze lokalowe w budynku,

– powierzchnię lub kubaturę budynku,

– ilość pobranego ciepła przypadająca na 1 m2 powierzchni lokali lub 1 m3 kubatury,

– koszt pobranego ciepła w rozbiciu na koszty ogrzewania i koszty przygotowania ciepłej wody użytkowej,

– koszty stałe zakupu ciepła,

– koszty zmienne zakupu ciepła wynikające z ilości pobranego ciepła,

stosowane współczynniki wyrównawcze dla poszczególnych lokali,

– średni koszt ogrzewania lokali w budynku na 1 m2 powierzchni lokali lub 1 m3 kubatury,

– informacje kontaktowe do organizacji zrzeszających lokatorów budynków wielolokalowych,

– informacje dotyczące stron internetowych, gdzie możliwe jest uzyskanie informacji o dostępnych środkach poprawy efektywności energetycznej,

– informacje na temat procedur składania skarg oraz możliwości i metod rozstrzygania sporów,

b) dla lokalu:

– ilość zarejestrowanego przez ciepłomierz ciepła,

ilość zarejestrowanego przez ciepłomierz ciepła skorygowaną przez współczynnik wyrównawczy,

– wielkość naliczonych zaliczek na poczet kosztów centralnego ogrzewania,

– wysokość miesięcznych zaliczek na poczet kosztów centralnego ogrzewania w następnym sezonie grzewczym,

– saldo rozliczenia, w tym wysokość nadpłaty lub niedopłaty,

– porównanie zużycia ciepła ze zużyciem w tym samym okresie poprzedniego roku w formie graficznej, z uwzględnieniem obliczeniowej temperatury dla strefy klimatycznej, w której znajduje się budynek – w okresie letnim i w okresie zimowym;”

Metody wyznaczania współczynnika korekcyjnego.

Kto i jak ustala współczynniki LAF?

Wyznaczaniem współczynników korygujących położenie mieszkania w bryle budynku zajmują się wyspecjalizowane firmy. Wykonanie obliczeń współczynników LAF musi wykonać inżynier z odpowiednimi umiejętnościami i uprawnieniami w tej dziedzinie. Po wstępnym rozpoznaniu rynku tych usług można dookreślić czas wykonania usługi, który wacha się od tygodnia do miesiąca po przyjęciu zlecenia do realizacji. Różne jest też podejście firm do sposobu wykonania usługi, można je podzielić na:

  1. jedne firmy wymagają dostarczenia dokumentacji technicznej budynku wraz z planami poszczególnych pięter i w oparciu o te dane obliczają współczynniki LAF;
  2. inne firmy zastrzegają, że oprócz dokumentacji technicznej muszą wizytować budynek w celu ustalenia dodatkowych szczegółów (np. położenia względem stron świata, adekwatności użytych materiałów budowlanych w stosunku do tego co jest w dokumentacji itp.);

Wszystkie firmy wymagają jednak złożenia zapytania, aby wystawić konkretną ofertę na wykonanie usługi. Z nieoficjalnych informacji wynika, że cena to kilkadziesiąt złotych od każdego lokalu, dla którego wyliczany jest współczynnik LAF.

Jaki wpływ ma zastosowanie współczynników korekcyjnych na rozliczenie kosztów ogrzewania dla właścicieli mieszkań?

Współczynniki korekcyjne mają bardzo istotny wpływ na jakość, sprawiedliwość i przejrzystość rozliczeń ciepła przeznaczonego na ogrzewanie lokalu. Bo ich wyznaczenie uwzględnia przenikanie ciepła przez przegrody (ściany) i tym samym obciąża właściciela za ciepło, które faktycznie zużył do ogrzania swojego lokalu. Bez względu na to czy ciepło dostarczone było przez zamontowane w mieszkaniu grzejniki, czy przez ścianę ogrzewaną przez grzejniki sąsiada.

Konkretnie od strony kosztowej dla właściciela lokalu położonego w narożniku budynku, dla którego wyliczono współczynnik korekcyjny na poziomie 0,76 - rachunek za C.O. może być mniejszy nawet o 51,37% w porównaniu z sytuacją rozliczania ciepła bez stosowania współczynników. Co przy konkretnych kwotach oznacza to, że tenże właściciel płacący 2550,00 zł (w przypadku gdy nie ma wyliczonego współczynnika LAF) będzie płacić za to samo ogrzewanie mieszkania 1240,00 zł (gdy w budynku są wyliczone współczynniki LAF).

Oczywiście pociąga to za sobą konsekwencje, bo kwota 1310,00 zł zostanie rozdzielona na pozostałych właścicieli mieszkań – szczególnie na tych o współczynniku LAF zbliżonym do 1. Czyli tych, którzy najbardziej korzystają z ogrzewania własnego lokalu przez ściany sąsiadów.